Depo İçin Forklift Seçimi: Raf Yüksekliği, Koridor Genişliği ve Zemin

Forklift seçerken çoğu işletme iki rakama bakar: kapasite ve fiyat. Oysa depoda çalışacak bir forkliftin işinizi görüp görmeyeceğini çoğu zaman bina belirler: rafların yüksekliği, koridorların genişliği, zeminin durumu, kapılar ve rampalar.

Bu cilt, satıcıyla konuşmadan önce deponuzu nasıl ölçeceğinizi anlatıyor. Her ölçünün forkliftte hangi teknik değere karşılık geldiğini gösteriyor, koridor genişliği için bir hesap yöntemi veriyor ve doldurup yanınızda götürebileceğiniz bir keşif listesi sunuyor. Örnek değerleri Rippa Rf20e üzerinden veriyoruz.

Önce yük profilini çıkarın

Depo ölçülerine geçmeden önce neyi taşıyacağınızı netleştirin; hem koridor hesabında hem raf hesabında yükün ölçüsü kullanılır:

• Palet ölçüsü ve giriş yönü: 800 × 1.200 mm ve 1.000 × 1.200 mm yaygın palet ölçüleridir. Paleti hangi kenarından aldığınız, koridor hesabındaki “yük boyu”nu değiştirir.
• En ağır ve en sık yük: Kapasite etiketiyle karşılaştıracağınız değer en ağır yüktür; hız ve verim hesabını ise en sık taşınan yük belirler.
• Yük yüksekliği: Paletle birlikte yükün toplam yüksekliği, raf gözü ve tavan kontrolü için gerekir.
• Standart dışı yükler: Uzun profil, rulo ya da sandık gibi yükler varsa ayrıca not edin; bunlar hem yük merkezini hem koridor ihtiyacını değiştirir.

Bir de kullanım yoğunluğunu not edin: günde kaç saat çalışılacak, saatte kaç palet hareket edecek, kaç vardiya var? Bu bilgi hem enerji planını hem de tek forkliftin yetip yetmeyeceğini belirler. Rf20e için verilen çalışma süresi 8–10 saat, şarj süresi 6–8 saattir; tek vardiyalı düzen bu değerlerle rahat örtüşür.

Yükün ağırlığını ve ağırlık merkezini kapasite etiketiyle nasıl karşılaştıracağınızı yük diyagramı cildinde anlattık. Karşı ağırlıklı forklift mi, istif makinesi mi sorusu henüz netleşmediyse forklift türleri cildinden başlayın.

Raf yüksekliğini kaldırma yüksekliğine çevirmek

Raf ölçüsünü forklift diline çevirirken bakmanız gereken nokta rafın toplam yüksekliği değil, en üst kirişin üst kotudur. Palet o kirişin üzerine bırakılacağı için çatalın bu kotun biraz üzerine çıkabilmesi gerekir.

1. Zeminden en üst kirişin üst yüzüne kadar ölçün.
2. Paletin kirişe sürtünmeden girmesi için bir geçiş payı ekleyin; yükseklik arttıkça bu pay büyümelidir.
3. Bulduğunuz değeri forkliftin kaldırma yüksekliğiyle karşılaştırın. Rf20e’nin kaldırma yüksekliği 4,5 metredir.
4. En üst göze konacak en ağır paletin o yükseklikte kaldırılabildiğini kapasite etiketinden kontrol edin.

İki ayrıntı sık gözden kaçar. Birincisi çatal ölçüsüdür: Rf20e’nin çatalları 40 mm kalınlığında, 100 mm genişliğinde ve 1.070 mm uzunluğundadır; paletin giriş boşluğu ve rafa bırakırken gereken pay bu ölçülere göre değerlendirilir. İkincisi rafın kendi kapasitesidir: raf kirişinin ne kadar yük taşıyacağı forklifte değil, raf üreticisinin etiketine bağlıdır.

Asansör tiplerini, serbest kaldırmayı ve kapalı yükseklik hesabını forklift asansör tipleri cildinde ayrıntılı işledik.

Forklift koridor genişliği: formülle hesaplayın

Koridor tartışmalarının çoğu “bu forklift dar koridorda döner mi?” sorusuyla başlar. Cevabı tahminle değil hesapla bulabilirsiniz. Karşı ağırlıklı bir forkliftin rafa dik açıyla yük alıp bırakabilmesi için gereken koridor genişliği yaklaşık olarak şöyle hesaplanır:

Koridor genişliği = dönüş yarıçapı + ön aks merkezinden çatal yüzüne mesafe + yük boyu + emniyet payı

• Dönüş yarıçapı: Makinenin en dış arka noktasının dönüş sırasında çizdiği yayın yarıçapı. Rf20e’de 1.700 mm.
• Ön aks merkezinden çatal yüzüne mesafe: Teknik föylerde ayrı bir satır olarak verilir; bu değeri teklif aldığınız her makine için isteyin.
• Yük boyu: Paletin forklifte doğru uzanan kenarı. 800 × 1.200 mm paleti uzun kenarından alıyorsanız 1.200 mm kullanın.
• Emniyet payı: Raf, yük ve operatör hatası için bırakılan boşluk. Hesaplarda birkaç yüz milimetre alınması yaygındır.

Örnek (örnek rakamlar, kendi değerlerinizle hesaplayın): 1.200 mm boyunda palet ve 200 mm emniyet payıyla Rf20e için hesap şöyle kurulur: 1.700 + 1.200 + 200 = 3.100 mm, bunun üzerine ön aks-çatal mesafesi eklenir. Koridorunuz bu toplamdan dar olmamalıdır.

Bu hesap, tek bir forkliftin rafa dik yük alıp bırakması içindir. Koridordan aynı anda yaya geçecekse, iki forklift karşılaşacaksa ya da operatör deneyimsizse pay büyütülmelidir. Makine genişliğinin (Rf20e’de 1.100 mm) yanında yükün genişliğini de hesaba katın; yük makineden genişse dar geçitlerde belirleyici olan yüktür.

Rafsız, yerde üst üste istif yapılan alanlarda da aynı hesap geçerlidir. Burada yüksekliği forkliftten çok ürün belirler: alttaki paletin ve ambalajın üstteki yükü ne kadar taşıyabildiğini bilmeden istifi yükseltmeyin.

Zemin: düzlük, taşıma gücü ve eğim

Dolgu lastikli bir forklift zemindeki her kusuru doğrudan makineye ve yüke iletir. Zemini değerlendirirken şu sorulara cevap arayın:

• Düzlük: Çatlak, çukur, kırık derz ya da kot farkı var mı? Yükseğe kaldırılmış yükle bir çukura girmek, zemindeki küçük bir farkı direğin tepesinde büyük bir salınıma çevirir.
• Yüzey: Zemin yağlı, tozlu ya da ıslak mı? Kaygan zemin fren mesafesini uzatır. Epoksi ve boyalı zeminlerde siyah lastiklerin iz bırakabileceğini de hesaba katın.
• Taşıma gücü: Rf20e’nin kendi ağırlığı 3.040 kg’dır; 2.000 kg yük eklendiğinde toplam 5 tonu aşar. Asma kat, yük asansörü, rögar kapağı, kanal ızgarası ve rampa köprüsü bu toplamı güvenli bir payla taşımalıdır. Emin değilseniz yapı mühendisinden yazılı görüş alın.
• Eğim ve rampalar: Depo girişindeki rampaların eğimini, uzunluğunu ve geçiş noktalarındaki kenar yüksekliklerini ölçün. Sert geçişler hem yükü hem lastiği yorar.
• Açık alan bağlantısı: Forklift bahçeye ya da açık stok alanına çıkacaksa oranın zemini de değerlendirmeye girer. Sıkıştırılmış düzgün zeminle çakıllı ya da çamurlu zemin arasında büyük fark vardır.

Lastik tipinin zeminle ilişkisini forklift lastikleri cildinde anlattık.

Kapılar ve geçişler

Kapının genişliği makine ve yük genişliğinden, yüksekliği ise forkliftin kapalı yüksekliğinden rahatça büyük olmalıdır. Şerit perdeli kapılarda görüşün azaldığını, otomatik kapılarda ise açılma süresini hesaba katın. Rf20e’nin makine ölçüleri 2.250 × 1.100 × 2.150 mm’dir; kapı ölçünüzü bu değerle ve direğin kapalı yüksekliğiyle karşılaştırın. Kapıdan yükle geçen makinenin kapıya düz yaklaşabilmesi için kapının iki yanında da manevra alanı gerekir; kapının hemen önüne yapılan istif bu alanı yok eder.

Şarj noktasını baştan planlayın

Elektrikli forklift alan işletmelerin sık atladığı konu şarj noktasıdır. Makine geldiğinde “bir priz bulunur” yaklaşımı yerine yerini baştan belirleyin:

• Rf20e’nin şarj sistemi 220V girişlidir; hattın ve prizin uygunluğunu elektrikçiye kontrol ettirin.
• Şarj noktası kuru ve havalandırmalı olmalı, yanıcı malzemeden ve yangın çıkışlarından uzak durmalıdır.
• Forkliftin şarj sırasında park ettiği yer koridoru ya da yaya yolunu kapatmamalıdır.
• Şarj 6–8 saat sürdüğü için bu alan gece boyunca makineye ayrılmalıdır.
• Şarj alanının yakınında elektrik yangınlarına uygun bir yangın söndürücü bulundurun ve alanı zeminde işaretleyin.

Şarj alışkanlıklarını forklift aküsü cildinde ayrıntılı işledik.

Ölçülerden forklift özelliğine: çeviri tablosu

Side shifter ve fork positioner’ın depoda nerede zaman kazandırdığını ayrı bir ciltte ele aldık: side shifter ve fork positioner nedir?

Trafik akışı: forklift nerede dönecek, nerede bekleyecek?

Ölçüler makinenin depoya sığıp sığmadığını söyler; trafik akışı ise ne kadar verimli ve güvenli çalışacağını belirler. Depo planına bakarken şu noktaları işaretleyin:

• Dönüş ve manevra cepleri: Koridor sonlarında, kapı önlerinde ve sevkiyat alanında makinenin rahatça dönebileceği boşluklar olmalı. Koridorun sonu duvarla kapalıysa forklift geri geri çıkmak zorunda kalır; bu hem zaman hem risk demektir.
• Tek yönlü akış: Mümkünse mal kabul ve sevkiyatı ayrı kapılardan yapın, ana koridorda tek yönlü bir döngü kurun. Karşılaşma azaldıkça hem hız hem güvenlik artar.
• Yaya yolları: Yaya yollarını zemin çizgisiyle, mümkünse bariyerle ayırın; kör köşelere ayna koyun. Forklift koridorunun yayalar için kısa yol hâline gelmesine izin vermeyin.
• Sık hareket eden ürünler: Bu ürünleri sevkiyat alanına yakın ve alt seviyelere yerleştirmek, forkliftin günlük yolunu ve kaldırma sayısını azaltır.
• Park ve bekleme yeri: Forkliftin boşta beklediği yer koridoru, yangın dolabını ya da acil çıkışı kapatmamalıdır.

Keşif listesi: satıcıyla konuşmadan önce

1. En ağır paletin ağırlığı ve ölçüsü (en, boy, yükseklik).
2. Kullandığınız palet ölçüleri ve paletlerin hangi kenardan alındığı.
3. En üst kiriş kotu ve raf seviye sayısı.
4. Tavan, aydınlatma ve sprinkler hattının en alçak noktası.
5. En dar raf koridoru ve ana koridor genişliği.
6. Kapıların net genişlik ve yükseklikleri.
7. Zeminin durumu: çatlak, derz, rampa, eğim, ıslaklık.
8. Asma kat, yük asansörü ya da rampa köprüsünün taşıma gücü.
9. Forkliftin çıkacağı açık alanın zemini.
10. Şarj noktası için düşünülen yer ve elektrik hattı.
11. Günlük çalışma saati ve vardiya sayısı.

Sık yapılan ölçü hataları

• Kirişi değil dikmeyi ölçmek: Raf dikmesinin tepesi en üst kirişten yüksektir. Kaldırma yüksekliğini dikmeye göre hesaplamak sizi gereksiz yere büyük bir makineye yönlendirir.
• Kapıyı kasadan ölçmek: Net geçiş; kapı kanadı, ray, kepenk kutusu ve eşik düşüldükten sonra kalan ölçüdür.
• Sprinkler başlıklarını unutmak: Tavan yeterince yüksek görünse de en alçak noktayı sprinkler, aydınlatma ve kablo tavaları belirler.
• Taşan yükü hesaba katmamak: Paletten taşan koliler hem koridor hem raf gözü hesabında paletin kendisinden fazla yer kaplar.

Bu listeyi fotoğraflarla birlikte gönderirseniz, makinenin deponuza uyup uymadığını çok daha hızlı ve net söyleyebiliriz.

Özet

• Depoda forklifti bina seçer: raf, koridor, zemin ve kapılar kapasite kadar belirleyicidir.
• Raf için en üst kiriş kotuna geçiş payı ekleyip sonucu kaldırma yüksekliğiyle karşılaştırın.
• Koridoru formülle hesaplayın: dönüş yarıçapı + aks-çatal mesafesi + yük boyu + emniyet payı.
• Zeminde makine ağırlığıyla yükün toplamını ve rampaları hesaba katın.
• Şarj noktasını makine gelmeden planlayın.

Ölçülerinizi Rf20e’nin değerleriyle karşılaştırmak için Rf20e ürün sayfasına bakın; keşif listenizi WhatsApp’tan gönderin, deponuza uygunluğunu birlikte değerlendirelim.